Pałac w Rybienku Starym

Klasycystyczny pałac w Rybienku Starym zbudowany został około 1785 roku dla biskupa żmudzkiego, Jana Stefana Giedroycia (1730-1803). Projektantem prawdopodobnie był polski architekt niemieckiego pochodzenia Szymon Bogumił Zug (1733-1807).

fot. Pałac w Rybienku Starym, dwie oficyny i pozostałość parku pałacowego.

W roku 1835 posiadłość kupił August Morzkowski, który wraz ze swoją drugą żoną, Laurą z Dunin-Wąsowiczów, urządzał tu spotkania warszawskiej cyganerii goszcząc m in. Cypriana Kamila Norwida oraz Teofila Lenartowicza. Kolejnym właścicielem od roku 1854 był Antoni Skarbek-Kruszewski, marszałek szlachty powiatu sejneńskiego. W latach 1879-1945 dobra nabyli Skarżyńscy – w 1879r. tereny pałacowe oraz te położone po drugiej stronie Bugu kupił Edmund Skarżyński z Popowa dla swojego syna Konstantego. W czasie wojny polsko-bolszewickiej (1919-1921) rezydencja została obrabowana i zdewastowana. W dwudziestoleciu międzywojennym Edmund Skarżyński wraz z żoną Janiną utworzyli tu pensjonat, który stał się modny wśród inteligencji warszawskiej – bywali tu aktorzy: Elżbieta Barszczewska, Aleksander Zelwerowicz, Aleksander Żabczyński; filozofowie: Tadeusz Kotarbiński i Władysław Tatarkiewicz oraz malarz Wojciech Kossak. Pałac był wówczas tłem do filmów „Janko Muzykant” z 1930 r. i „Płomienne serca” z 1937 r.
W tym samym czasie na drugim brzegu Bugu, Kazimierz Skarżyński rozparcelował swój majątek Rybienko Leśne, powstało osiedle letniskowe, obecnie jest to willowa dzielnica Wyszkowa.

Na początku II wojny św. – we wrześniu 1939 roku spłonęło poddasze pałacu. Rok później pałac został zajęty przez Niemców, a właściciele zostali zmuszeni do jego opuszczenia. Po roku 1945 w ramach reformy rolnej dobra użytkowało Ministerstwo Zdrowia. 3 lata później, po wykonanych remontach dachu i uszkodzonych murów ulokowano tu zakład wychowawczy, później zakład higieny psychicznej, a w latach 1953-1980 działał tu Państwowy Zespół Sanatoriów Psychiatrii Dziecięcej. Poźniej, w roku 1981 założono tu MONAR. W 1989 r. pałac przeszedł w posiadanie Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP, które podjęło się remontu zabytku – po trzech latach remont jednak przerwano. Dalsze remonty wykonane zostały już przez prywatnego właściciela.

fot. W tle rzeka Bug i Rybienko Leśne (dzielnica willowa Wyszkowa)

Wewnątrz budynku pałacowego zachowały się cenne elementy: polichromia Jana Bogumiła Plerscha, dekoracje stiukowe, kominki piaskowcowe i piec z barwnych kafli herbowych wykonanych w manufakturze nieborowskiej w roku 1880.

Otoczeniem pałacu są dwie oficyny, zbudowane współcześnie z pałacem. Prawa oficyna pierwotnie pełniła funkcje kuchni pałacowej. W tym czasie założono również park, który został mocno przetrzebiony i zdewastowany po II Wojnie Światowej.

fot. Zespół pałacowy Rybienko Stare, gm. Wyszków, pow. wyszkowski, woj. mazowieckie

źródła:
“Po pałacach i dworach Mazowsza” Tadeusz S. Jaroszewski, Waldemar Baraniewski
proszewycieczki.wordpress.com
polskiezabytki.pl
www.wyszkow.pl