Pałac w Świdnie

Świdno to wieś wzmiankowana dość dawno jako Suijdno (1399 r.), Swidno (1400 r.), Szwidno (1434 r.), Swydno (1455 r.). Nazwa wsi pochodzi od słowa świd – oznaczającego coś ciemnego, czarnego, z ciemną cerą; lub od świdny – zboże niezupełnie dojrzałe.

Budowę barokowo-klasycystycznego pałacu rozpoczęto w II ćwierci XVIII w. dla Stanisława Świdzińskiego herbu Półkozic (1685-1761, pułkownik wojsk koronnych, regimentarz partii ukraińskiej, starosta bracławski, radomski i rawski), a ukończono na początku XIX w. staraniem wnuka Stanisława, Antoniego Świdzińskiego (zm. 1828, łowczy rawski) oraz jego żony Urszuli Leszczyńskiej. Następnie własność córki Antoniego – Heleny Zofii (1808-1838), która po bezpotomnej śmierci przepisała majątek swojemu mężowi – hr. Michałowi Stadnickiemu (dziedzic Żmigrodu, łowczyc opolski). Ten w kilka lat później poślubił Mariannę Chełmicką, z którą mieszkając do śmierci w Świdnie, wznieśli oranżerię i rozplanowali przyległy do pałacu park.

Od II połowy XIX w. do 1945 r. należał do rodziny Bonieckich. Pałac w posiadaniu Michała Bonieckiego w 1937 r. został odrestaurowany. Po 1945 r. odebrany w ramach reformy rolnej, ulegał stopniowej dewastacji. W latach siedemdziesiątych gruntownie odrestaurowany i przebudowany na potrzeby Instytutu Chemii Fizycznej PAN. Obecnie jako niezamieszkały, wystawiony jest na sprzedaż.

Pałac znajduje się na wzniesieniu lewego brzegu pradoliny Pilicy. Jest głęboko podpiwniczony, poprzez spadek terenu od frontu dwu-, a od ogrodu trzykondygnacyjny. Otoczony jest 9-cio hektarowym parkiem i rozległym stawem. Park krajobrazowy został założony w II ćwierci XIX w., obecnie to dobrze zachowany drzewostan z pomnikowymi okazami drzew.

Pałac w Świdnie, gm. Mogielnica, pow. grójecki, woj. mazowieckie
wycinek z tygodnika Ilustrowanego z 1877 r. – źródło: myvimu.com

Rejestr zabytków: zespół pałacowy z XIX w., nr rej.: 486/A/62 z 23.10.1962 oraz 157/A z 16.03.1982

źródła:
“Po pałacach i dworach Mazowsza” T.S. Jaroszewski, W. Baraniewski
polskiezabytki.pl
cargocollective.com
www.instytut-genealogii.com.pl